Marmurowa klatka schodowa pałacuSpowinowacony z carską rodziną ród Jusupowych był jednym z najbogatszych w całej Rosji. Przed ich emigracją i „znacjonalizowaniem” dóbr po rewolucji październikowej ich majątek stanowiło m.in. ponad 50 pałaców i rezydencji - cztery w samym Petersburgu. Jednak dzisiaj z tym nazwiskiem kojarzy się przede wszystkim postać Feliksa Feliksowicza Jusupowa – inspiratora spisku przeciwko Rasputinowi i zabójcy „mnicha”. Krwawy dramat rozegrał się właśnie w piwnicy rezydencji na nabrzeżu Mojki. Byłem tam.

Piękny gabinet - miłośnicy serialu Downton Abbey będą zachwyceni wnętrzami rezydencji :)Pałac zbudowany w drugiej połowie XVIII w. dla hrabiego Szuwałowa, należał do rodu od 1830 r. Od tego czasu, do rewolucji październikowej wspaniałą posiadłością władało pięć pokoleń Jusupowych. Należące do rodziny cenne zbiory dzieł sztuki uniknęły rozgrabienia po rewolucji październikowej w 1917 r. Udający się na emigrację Jusupowie sądzili, że sytuacja polityczna w kraju szybko wróci do normy i będą mogli powrócić do Petersburga - zostawili we dworze służbę i ochronę. Dopiero w 1919 r. majątek rodu znacjonalizowano i większość dzieł sztuki znajdujących się w pałacu zasiliło zbiory Ermitażu i Muzeum Rosyjskiego. A były tego ogromne ilości! Bolszewicy przez pięć dni poszukiwań odnaleźli w licznych skrytkach pałacu tysiące płócien światowej sławy malarzy, kolekcję ponad stu rękopisów (w tym Puszkina i Napoleona!), złotą zastawę na 120 osób, ponad 70 skrzyń sreber i wielki zbiór muzycznych instrumentów.

Sala teatralna pałacu w barokowym styluRodzina Jusupowych zawsze stała w centrum życia wyższych sfer stolicy. W rezydencji na nabrzeżu Mojki często urządzano bale i maskarady, dużym zainteresowanie cieszyła się wśród gości wspaniała sala teatralna na 180 widzów - miniaturowa, ale zachowująca wszystkie kanony europejskiego stylu budowy teatrów. Wystawiano w niej sztuki i organizowano koncerty, tutaj np. po raz pierwszy zagrano jedną z najsławniejszych oper z muzyką Glinki „Życie za cara”, występowali tu Liszt, Chopin, czytali swoje poezje Blok i Majakowski.

W czasie wycieczki miałem możliwość zobaczyć tę salę i faktycznie robi ona wrażenie. Zwłaszcza, że jest bardzo mała – nagromadzenie dekoracji i detali na takiej małej przestrzeni sprawia, że wrażenie przepychu jest jeszcze bardziej odczuwalne. W teatrze zafundowano nam również występ pałacowego kwartetu wokalnego, który zaprezentował starą pieśń „Och, Ty Szeroki Stepie” bez akompaniamentu instrumentów. Pięknie i mocno, ale do takich barokowych wnętrz moim zdaniem raczej pasowałoby coś bardziej „europejskiego”.

Erotyka w stylu antycznymNiestety amatorzy fotografii, którzy wykupili pozwolenie na robienie zdjęć będą srodze rozczarowani. W wielu pomieszczeniach panuje półmrok, a używanie lamp błyskowych jest zabronione – przewodniczka rozwiała moje wątpliwości już po pierwszym fleszu. Zrobienie dobrych zdjęć w czasie wycieczki w wielu pomieszczeniach jest więc niemożliwe.

Zamach na Rasputina

Mnie jednak najbardziej interesowała wycieczka do piwnic pałacu. Zabójstwem Rasputina i tajemnicami wokół tego wydarzenia interesowałem się od dawna i w końcu nadarzyła się okazja osobiście odwiedzić miejsce dramatu, o którym do tej pory tylko czytałem.

Feliks Feliksowicz JusupowNa przyczynach, przebiegu, hipotezach i niewyjaśnionych do dziś wątkach zamachu na Rasputina,  połamano już wiele piór i pewnie niejedną klawiaturę. Wokół śmierci „przyjaciela” Romanowych narosło mnóstwo mitów, niedomówień i zwykłych przekłamań. I nie ma się czemu dziwić – niby istnieje wiele oficjalnych dokumentów na ten temat (opis sekcji zwłok, protokoły przesłuchań świadków) a nawet wspomnienia dotyczące zabójstwa autorstwa głównych sprawców - Feliksa Jusupowa („Koniec Rasputina” wydana w 1927 r. w Paryżu) i Władymira Puryszkiewicza (wspomnienia wydane są po polsku pod tytułem „Zabiłem Rasputina”), jednak nie dopowiadają one na wszystkie pytania, a często wręcz sobie przeczą.

Pojawiają się też hipotezy o uczestnictwie w zabójstwie brytyjskich służb specjalnych, które miały zainspirować i zachęcić do tego członków spisku. Hipotezy bardzo prawdopodobne, jednak nie usłyszymy o tym na wycieczce do pałacowych piwnic - przewodniczka zapoznaje zwiedzających z oficjalną wersją wydarzeń bazując na rosyjskich dokumentach. Chcącym poznać badania nad wątkiem brytyjskim, polecam książkę Andrew Cooka „Zabić Rasputina”, jednak sięgając po nią warto mieć już jakieś podstawowe informacje, aby nie zgubić się w gąszczu nazwisk – autor od razu rzuca czytelnika na głęboką wodę.

Wiadomo, że Rasputin, który dostał się w pobliże carskiej rodziny miał na nią olbrzymi wpływ – jako jedyny potrafił uleczyć następcę tronu, carewicza Aleksieja, który chorował na hemofilię – czasem wystarczyła sama modlitwa „mnicha”. Aleksiej był jedynym synem Mikołaja II i jego żony (mieli do tej pory cztery córki). Nic dziwnego, że był oczkiem w głowie całej rodziny, którego kaprysom i humorom podporządkowane było życie całego dworu. Nie dziwi również, że Rasputin, którego praktykom zawdzięczał życie następca tronu miał wielki wpływ na całą carską rodzinę – zwłaszcza matkę, która z kolei wpływała na męża.

Uczestnicy spisku w pokoju Feliksa FeliksowiczaArystokracja widząc wpływ Rasputina (heretyka, hulakę i miłośnika wystawnego życia) na rzeczywistość polityczną całego imperium, najczęściej patrzyła na niego jak na hochsztaplera, sprytnego oszusta a nawet wcielenie samego Szatana - na śmierci wichrzyciela zależało wielu ludziom. Pewnie dlatego młody Jusupow nie krył specjalnie swoich zamiarów – o przygotowywanym zamachu wiedziało wielu ludzi, sam Rasputin był o nim ostrzegany. Jusupow liczył na poparcie arystokracji, które po zabójstwie faktycznie otrzymał – sam umarł w wieku lat 80 w Paryżu wydając po drodze wspomnienia, w których objaśnia swoje motywy.

Nie będę zagłębiał się w szczegóły przebiegu samego zamachu i motywy działania spiskowców – temat jest dostatecznie wyeksploatowany i zainteresowani bez trudu znajdą interesujące informacje z każdą prawdopodobną (i nieprawdopodobną) wersją wydarzeń. Skupmy się na samej wycieczce.

Feliks wychodzi naradzić się z towarzyszami - Rasputin wciąż żyje Wycieczka do piwnic nie jest długa – wiedzie najpierw przez pokój, w którym spotkali się spiskowcy (w pomieszczeniu ustawiono woskowe figury uczestników spisku). Tutaj oczekiwali na przebieg wydarzeń, które miały miejsce w piwnicy pod nimi, gdzie Jusupow przywiózł Rasputina. Potem bardzo wąską klatką schodową schodzimy do samej piwnicy, po drodze mijamy stare dębowe drzwi – to przez nie zamachowiec wprowadził gościa do rezydencji i przez nie kilka godzin później ten ranny wybiegł. W kamiennej piwnicy stoi zastawiony stół, przy którym siedzi sam woskowy Rasputin, spogląda podejrzliwie na Feliksa Feliksowicza. Jusupow właśnie wstał od stołu i pod pretekstem udaje się do swoich towarzyszy w pokoju nad piwnicą – jest zdenerwowany, zatrute ciastka i wino nie zadziałały.

Tutaj upadł ranny RasputinPo drugiej stronie małego, wyłożonego kamieniem pomieszczenia stoi na piedestale krzyż. Gdy Jusupow wrócił do piwnicy z rewolwerem i zamiarem zakończenia sprawy, Rasputin stał do niego odwrócony tyłem i podziwiał krucyfiks - podobały mu się drogie przedmioty (wedle innych wersji modlił się). Tutaj też starzec upadł trafiony strzałem Jusupowa. Jak wiadomo – nie umarł, ale to już zostawmy.

Sprawa morderstwa Rasputina na zawsze związała ród Jusupowych i ich wspaniałą rezydencję z jedną z najbardziej niejasnych wydarzeń w historii Rosji.

Za możliwość odwiedzenia pałacu Jusupowych dziękuję petersburskiemu biuru turystycznemu „Lena Tour”.

Krzysztof



Informacje:

Adres: nab. Reki Moyki, 94 (Наб. реки Мойки, 94). Stacja metro Admiralteyskaya lub Nevskiy Prospekt. Stamtąd autobusem nr 3, 22, 27 lub trolejbusem nr 5, 22 do przystanku pl. Truda (Площадь Труда), potem 5 minut piechotą.
Muzeum czynne codziennie (bez dni wolnych) w godz. 11.00 – 17.00
Cena biletów: w zależności od wybranej wycieczki tematycznej od 250 do 800 rub. Dzieci płacą 100-150 rub. mniej.
- fotografowanie za dodatkową opłatą 150 rub.
- za wypożyczenie audio-guide należy zostawić kaucję w wysokości 1000 rub.
Strona muzeum: www.yusupov-palace.ru





Dodaj komentarz


Kod antyspamowy
Odśwież

Ciekawostki

2.jpg

Aby zobaczyć miasto z zupełnie innej perspektywy, warto skusić się na wycieczkę po licznych kanałach.

Facebook

Główny Partner